Skip to main content
Strona główna
Strona główna

Kształcenie ustawiczne – szansa czy konieczność współczesnych czasów?

Dodano: środa, 25 września 2019

Kształcenie ustawiczne – szansa czy konieczność współczesnych czasów?

Uczyć się, aby wiedzieć. Uczyć się, aby działać. Uczyć się, aby wspólnie żyć. Uczyć się, aby być.

Czym jest kształcenie ustawiczne?

W terminologii powszechnej funkcjonuje wiele definicji kształcenia ustawicznego. Reasumując, to proces ciągłego, trwającego przez całe życie odnawiania i uzupełniania pozyskanej uprzednio wiedzy ogólnej i kwalifikacji zawodowych. Zamiennie termin używany jest z pojęciami: edukacja całożyciowa, edukacja ustawiczna, edukacja permanentna, edukacja dorosłych, kształcenie ciągłe, też oświata ustawiczna czy uczenie się przez całe życie (life-long learning).

Człowiek rozwija się, między innymi, aktywnie uczestnicząc w procesie nauki. Edukacja dorosłych może odbywać się w formie kształcenia formalnego, pozaformalnego i nieformalnego (jako samokształcenie).

 

Grafika dotycząca kształcenia ustawicznego: formalnego, pozaformalnego, nieformalnego

Grafika dotycząca kształcenia ustawicznego: formalnego, pozaformalnego, nieformalnego

 

Rola kształcenia ustawicznego

Kształcenie ustawiczne kierowane jest do osób dorosłych bez względu na wiek, miejsce, poziom wykształcenia czy zajmowane stanowiska. W dobie innowacji technologicznych i nieustannie postępującego rozwoju w każdej sferze życia, zdobyte umiejętności szybko ulegają dezaktualizacji. Wiedza i kwalifikacje uzyskane na poziomie kształcenia szkolnego nie są wystarczające, aby konkurować na współczesnym rynku pracy. Dlatego też rola kształcenia ciągłego, czyli uczenia się przez całe życie, jest tak bardzo istotna i odgrywa kluczową rolę u każdego aktywnego zawodowo człowieka. Uzupełnianie tradycyjnej wiedzy o elementy kształcenia i dokształcania ustawicznego zdaje się być na obecnym rynku pracy niezbędne i wręcz pożądane.

Musimy zdawać sobie też sprawę z faktu, iż postępujące dynamicznie zmiany demograficzne odciskają silne piętno na obecnych czasach. Wydłuża się długość życia, ale jednocześnie maleją zasoby rąk chętnych do pracy. Wielce prawdopodobny staje się scenariusz pracy do późnej starości. A to z kolei może wiązać się z koniecznością wielokrotnego przebranżawiania się. Eksperci prognozują, że aż 47% obecnie wykonywanych zawodów zniknie do 2030 roku.[1] Praca w jednym obszarze zawodowym nie zda egzaminu. Umiejętność ciągłego uczenia się, dokształcania, przekwalifikowywania już dziś wyznacza trendy. Umożliwia to pracę w różnych zawodach w przeciągu życia. Wielozadaniowość, elastyczność i płynność w przechodzeniu do kolejnych zadań i funkcji mają fundamentalne znaczenie dla przebiegu kariery zawodowej. Już teraz stanowią wartość dodaną. Świadomość mocnych stron, chęć rozwijania posiadanych zdolności, otwartość są bardzo ważne i pożądane na rynku pracy. Dają również poczucie komfortu, aby nie doświadczyć wykluczenia społecznego.

 

Kształcenie ustawiczne pracowników

Wszyscy pracownicy mają równy dostęp do kształcenia ustawicznego. Przepisy nakładają na pracodawców konieczność równego traktowania pracowników w zakresie dostępu do różnych form kształcenia. Rada Europejska w celu promowania kształcenia ustawicznego zarządziła między innymi wliczenie czasu przeznaczonego na szkolenie do czasu pracy, jak również nadzorowanie systemu przygotowania pracowników do pracy. Inwestowanie w pracowników, w bliższej bądź dalszej perspektywie, zawsze przynosi wymierne efekty. Z jednej strony, dobrze wyszkolona kadra sprawniej i efektywniej realizuje powierzone zadania. To z kolei przekłada się na konkurencyjność firmy. Pracownicy są bardziej elastyczni, zmotywowani do pracy. Przychylniej patrzą na zmiany organizacyjne w firmie. Częściej też identyfikują się z firmą rozumiejąc jej cele i misję. Z drugiej strony, pracownik podnosząc swoje kwalifikacje w sposób świadomy buduje ścieżkę kariery, a to przekłada się w perspektywie czasu na wyższe stanowisko, lepszą płacę. Efektem tego jest wyższy standard życia.

Dlaczego warto uczyć się przez całe życie?

  • wzmacniamy poczucie naszej wartości, pewności siebie i bezpieczeństwa,
  • stajemy się bardziej otwarci na innych, nawiązujemy nowe znajomości i relacje,
  • przeciwdziałamy ryzyku bezrobocia i poczuciu wykluczenia społecznego,
  • poznajemy innowacje technologiczne, rozwijamy się w każdej dziedzinie życia,
  • ćwiczymy naszą pamięć, co szczególnie istotne jest w przypadku osób starszych,
  • podnosimy posiadane kompetencje, poszerzamy zdobytą wiedzę.

 

Co na to statystyki?

Dane ilustrujące uczestnictwo osób dorosłych w dokształcaniu, w przedziale wiekowym 25 – 64 lata, pokazują, że Polska w 2018 roku ze wskaźnikiem kształcenia ustawicznego na poziomie 5,7%, na tle innych krajów Unii Europejskiej (wskaźnik 11,1%) ma jeden z niższych wyników. Dla porównania, takie kraje jak Szwecja (29,2%), Finlandia (28,5%) czy Dania (23,5%) obrazują, że przed nami jeszcze sporo pracy na tej płaszczyźnie, aby dorównać najlepszym.

Warto jednak zaznaczyć, że w Polsce na przestrzeni czterech lat 2014  - 2018, wskaźnik edukacji dorosłych wzrósł o 1,7 pkt. proc. Co więcej, częściej kobiety (6,3% w 2018 rok) niż mężczyźni (5,1% w 2018 roku) podnoszą swoje umiejętności, uczestnicząc w różnych formach dokształcania.

Jednocześnie należy podkreślić, iż Pomorskie z wynikiem 7,1% od wielu lat utrzymuje poziom kształcenia osób dorosłych na drugim miejscu w kraju, zaraz po województwie mazowieckim (8,6%).

 

Mapa: odsetek osób w wieku 25-64 lata uczestniczących w kształceniu ustawicznym w poszczególnych województwach Polski.

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Eurostatu.
Mapa procentowy udział w kształceniu ustawicznym 25-64 lata w poszczególnych województwach w 2018 roku.pdf.
 

Wojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku włącza się aktywnie w akcję DNI UCZENIA SIĘ DOROSŁYCH 2019. 4 października bieżącego roku zachęcamy do uczestniczenia w warsztatach i indywidualnych konsultacjach z profesjonalistami WUP Gdańsk.

Szczegółowe informacje na www.wupgdansk.praca.gov.pl 

 

Oprac.: Barbara Zabłocka - Zespół redakcyjny PORP oraz Wydział Pomorskiego Obserwatorium Rynku Pracy, WUP Gdańsk

 

 


[1] Raport Infuture Hatalska Foresight Institute dla Samsunga